Tiêu chí cách chọn và chơi chim họa mi

Tướng họa mi thường có 3 loại tốt : loại ngũ trường, loại ngũ đoản và loại quí tướng thứ 3 là '”mình củ đậu, đuôi lá vả” . Sau đây là tướng mạo chi tiết.

Tướng mắt : với con người mắt được coi là cửa sổ tâm hồn, thì chọn họa mi cũng theo cách đó. Nên chọn những con có đôi mắt sáng to, có thần khí, và cảnh giác nhạy bén, màu sắc mắt phải tươi, da mắt mỏng, con ngươi nhỏ, khoen mắt là vệt lông nhỏ màu trắng kéo dài ra sau ót giống mày con ngài. Cái tên chim Hoạ Mi cũng căn cứ cái mày ngài trắng này mà đặt ra.

Đánh giá tướng mắt còn phải quan sát kỹ mặt nhãn cầu của chim. Chung quanh con ngươi có một loạt màu, tuỳ từng con, ta thấy có màu vàng, hồng, lam, xanh, tro lợt, trắng xám... gọi là nhãn đế sắc. Nếu quan sát kỹ hơn, ta thấy trong nhãn đế sắc còn có những chấm nho nhỏ khác nằm rời rạc ( cũng xuất hiện chung quanh con ngươi) tiếng trong nghề gọi là xa nhãn.

Xa nhãn thường có 4 loại sau đây:

1. Kim xa nhãn : những chấm nhỏ chung quanh con ngươi màu vàng.
2. Thiết xa nhãn : những chấm nhỏ chung quanh con ngươi màu xanh ửng đen như màu sắt nguội.
3. Ngân xa nhãn : những chấm nhỏ chung quanh con ngươi màu trắng sáng.
4. Huy xa nhãn : những chấm nhỏ chung quanh con ngươi màu tro lợt.

Nói chung, màu đáy mắt của chim HM phải là màu đậm mới tốt.

Khi lựa chim họa mi nên đến gần lồng dùng ngón trỏ nhẹ nhàng làm dấu chữ thập, hoặc vẽ hình vòng tròn một hai lần để xem phản ứng con chim nhốt trong ra sao. Nếu đó là chim nuôi chưa thuộc thì phản ứng của nó là nhảy lung tung trong lồng tìm lối thoát thân. Còn chim thuần thuộc thì nó cứ đứng yên trên cần đậu, đôi mắt và chiếc đầu của nó di chuyễn theo hướng ngón tay 'vẽ bủa' của mình, chứng tỏ chim có cá tính mạnh, tự tin và phản xạ nhạy bén.


CHĂM HỌA MI TRONG MÙA THAY LÔNG

Hoạ mi nuôi trong lồng con thay lông sớm, con thay muộn, con thay sớm thường thì từ tháng 7 âm là bắt đầu thay, con muộn thì cuối năm.

Họa mi thuộc (thuần) thì thay lông sớm và ổnh định hơn họa mi mộc (bổi). Viết về cách chăm chim Họa mi thay lông thì đã có rất nhiều sách đề cập đến ví dụ như sách của Việt Chương, nay tôi chỉ dám mạo muội trình bày cách chăm chim HM thay lông theo kinh nghiệm nuôi hiện tại của bản thân (tôi cũng học hỏi của nhiều người khác thôi):

* Dấu hiệu nhận biết chim sắp thay lông: HM sắp thay lông thì lông bắt đầu xác, quăn và nhiều con còn có cảm giác như lông cháy, khi duỗi cánh thì các lông cánh có pha màu lá chuối khô, khi đó chúng ta cần phải chăm chim cẩn thận hơn (có người thì lại ngược lại - khi chim thay lông xong mới chăm tốt, làm như thế con chim sẽ lâu nổi và thay lông sẽ lâu và không đều).

* Về thức ăn thường thì các bạn nuôi HM hót bằng cám cò trứng hoặc ngô trứng, ta chỉ cần cho chim ăn cám theo tỷ lệ 3-4 lòng đỏ trứng gà/1lạng cám cò (hoặc ngô), lấy thêm lòng trắng hay không và bao nhiêu thì tuỳ các bạn nhưng đừng lấy tất nhé. Tăng cường mồi tươi châu chấu hay dế, tăng cường ở đây tôi chỉ lưu ý là thường xuyên và đều thôi.

* Nuôi chim HM bạn nên tập cho con chim của mình ăn mồi tươi, nếu con nào không ăn thì hôm nào rảnh rỗi bạn tháo cóng đựng cám ra và cho vào lồng ít mồi tươi, nó sẽ phải ăn thôi, nhớ lắp lại cóng đựng cám nhé. Không nên cho chim HM ăn sâu qui vì chim sẽ bị bó lông và lông khi thay sẽ bị quăn. Về lồng trại ta nên phủ áo lồng vào một chút, để chim chỗ tĩnh và mát, có độ ẩm càng tốt, tối cho đi ngủ sớm và phủ kín áo lồng. Cho chim tắm thường xuyên nhưng đừng dọn lồng nhiều (1 tuần trở lên hẵng dọn), tôi thấy cách này khá hay, chim thay lông rất nhanh nhưng cách này hơi khó cho các bạn nhà không được rộng vì hơi mùi một tý.

Nếu có điều kiện các bạn cho chim tắm buổi chiều làm sao để chim trước khi phủ áo lồng cho đi ngủ chim chưa khô hẳn lông, nhiều người cho là cách này làm chim yếu nhưng tôi lại nghĩ là chim HM thân nhiệt cao nên kô ảnh hưởng mấy đâu, làm như vậy chim HM tuột lông rất mau (KN từ chim nhà luôn). Chim HM thương thay lông theo trình tự từ lông đầu, lông cánh, lông người, lông đuôi và lông âu cánh, sau mỗi một đợt trút lông chim nuôi lông măng ra hẳn rồi trút tiếp đợt mới.

Nuôi HM tôi thường cho chim ăn thêm lạc sống, ngày 1-2 hạt cũng được ăn lạc giúp cho chim có đường ruột tốt và sắc lông mượt mà. HM khi đã có bộ lông mới hoàn chỉnh vẫn cần khoảng 1 tháng để lông mới ráo hẳn, lúc này chim bắt đầu sung và hót nhiều, nên cho chim tắm nắng. Các bạn vẫn nên chăm tốt nhé, chúc chú chim HM của các bạn có một bộ lông mới hoàn hảo và độ sung nhé.

ĐỂ CHIM HỌA MI HÓT HAY NHIỀU GIỌNG

Để chơi một con chim họa mi hót hay và nhiều giọng, bạn phải luôn luôn cho chim đi dượt, một con chim có có tuổi lồng, già rừng thường thì là giọng rất trong và hay tiếng hót có hồn của núi rừng, giọng có tiếng suối,..tiếng cúc cu, tiếng mèo kêu, có con bắt được giọng bắt cô trói cột...khổ quá, hót được cả giọng chích choè và các giọng khác...đó là con chim hay..bạn có tiền mà không mua được, vì con chim hay ít khi người ta bán.

Nếu chim của bạn là chim mộc hoặc mộc dở thì bạn vẫn phải mang đi dượt chim, phương pháp trùm kín áo lồng để dưới đất cho nó nghe ngóng các bậc đại ca hót để bắt giọng, như kiểu hát Karaoke đấy, Trường hợp không đi dượt chim được thì mua CD họa mi trống hót để chim nghe tập giọng. Muốn tập cho chim hót khỏe và hay bạn phải bỏ hết áo lồng, treo chim lên cao hòa nhập với đất trời thiên nhiên, yên tĩnh chim hót rất hay và nhiều giọng. Nếu chim của bạn chỉ nuôi ở nhà cho dù tuổi lồng có đến 6 năm chim hót dở vẫn là dở.

Cách phân biệt mắt chim họa mi

Nhiều bạn mới bắt đầu chơi HM thường thấy các bác lão luyện đi trước chọn mi thường săm xoi rất kỹ con mắt của mi và chỉ nhìn qua là biết nó đang căng lửa đến chừng nào rồi để có kế hoạch chăm sóc, ốp mái, đi dượt chuẩn bị đưa lên sới chọi, sới hót cho đúng thời điểm thích hợp.

Bàn về cặp mắt HM để mà đánh giá thật là vô cùng, tuy nhiên tất cả những bác chơi HM đều thống nhất chung rằng: Cặp mắt là tiêu điểm quan trọng số 1 nếu nhìn tổng thể chung của 1 chú HM hay, nó chiếm trên dưới 50% các thành phần quan trọng của 1 con HM như cặp chân, mầu lông, đầu, mỏ, mình đuôi...Lấy ví dụ thế này: Nếu có 1con HM chọi hàng khủng về mọi yếu tố, nhưng thời điểm mang đi chọi mà đôi mắt nó tròn xoe không méo, đục lờ và chưa có thần khí (tức là chưa căng lửa) đem đi chọi gặp 1con mi làng nhàng thôi nhưng thời điển đó mắt nó méo sẹo như mắt cóc thì chú mi chọi số 1 kia chắc gì đã "ăn" nổi nó???

Nói vậy để các bạn mới chơi HM hiểu thêm rằng với người chơi mi có nhiều kinh nghiệm chỉ cần nhìn thoáng qua cũng có thể đánh giá đc thể lực sức bền độ máu lửa của 1con HM khi lâm chiến. Cũng giống như ví von ở con người đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn, mắt HM cũng vậy đó chính là nơi để đọc vị nội tâm, công lực của HM một cách dễ dàng nhất.

Tuy nhiên cũng xin diễn giải vòng vo cho các bác mới chơi HM và 1 số bác chưa đc tiếp cận với mi mộc vừa bẫy ở rừng về để các bác biết thêm tí chút về sự thay đổi hình dạng của nó trong quá trình từ rừng hoang núi thẳm về sống với con người như thế nào.
Trong tự nhiên hầu như tất cả những con mi mới sập bẫy mắt đều méo sẹo như mắt gà chọi, mắt diều hâu ấy, vì cơ bản đây là 1 loài chim dữ lấy chiến trận phân chia ngôi vị lấy tiếng hót (to còi) để lấn át đè nén, vùi dập đối thủ, thế nên những con HM dữ thường hót như quát đối thủ các bác mới tậu thêm e nữa về nhà đến khi nào chú lính mới kia chịu im re thì mới chịu thôi, trường hợp này nhiều bác nhà ta hay kêu ca than thở kiểu "nhà e mới mua thêm con mi mới, về đc 1 hôm thì tịt vì cứ sùy mái thì hót sổng đc 1 câu vì bị con cũ hót rần rần cho câm bặt...bi giờ phải làm sao đây...???"

Đôi khi người ta cũng bẫy đc những chú HM ở rừng mắt tròn xoe k méo, thì phần lớn những chú này bản lĩnh vô cùng kém cỏi bởi ở rừng sâu kia chú luôn là kẻ chiến bại trong những trận đấu tay đôi khi tranh giành lãnh địa hoặc mùa làm tổ, khi muốn kết đôi mon men đến nhiều ả mái khó tính, già kinh nghiệm trường tình còn bị nó oánh cho tơi tả lông lá sứt sẹo mặt mày, thế nên những chú này bị bắt thường là dính thòng lọng hoặc sập lồng mi mái chứ chẳng dám đấu đôi công với mi mồi.

Những bác dân tộc chuyên nghiệp mỗi khi bẫy HM thường ngắm nghía rất kỹ xem chân xem mỏ xem mắt xem đầu trước khi cất vào lồng đựng, những con nào lúc chưa sập bẫy mà nghe thấy hót dữ, thái độ hung hãn, to con, sống mỏ gồ lên có cạnh càng cao càng tốt, mắt méo xệch sáng quắc, đẹp mã là y rằng bị buộc chân đánh dấu kỹ càng, một là để nuôi hai là mang bán cho các mối buôn với giá cao hơn vì đã đc dặn trước rồi, còn những con mắt mũi bình thường lại nhỏ thó, hót yếu hơi, thiếu lực, thái độ kém hung hăng thì để trơn mang xuống chợ bán đổ đồng giá rẻ cho những người không kỹ tính cứ thấy đích thị là chim HM thì mua thôi, chứ cũng chẳng quan trọng tướng tá, giọng ca của nó, miễn sao mang về miễn sao hót đúng giọng HM là OK, và cũng đc treo tòng teng trang trọng đầu hồi nhà là đc rồi, kiểu chơi bình dân phong trào gọi là ngta có mình cũng có ý mà.

Những chú Mi ở rừng mới bắt về đc 1ngày, vài ngày, vài tuần hoặc cả tháng thì đồng tử nó dần dần nở ra vòng bờ mi trên và dưới cũng dần dần tròn xoe vì mất dần chất lửa của rừng bao gồm bản năng hung hãn, thể lực suy giảm, hoảng sợ, hoặc do không ốp mái đúng phương pháp...vv



Họa mi mới bị sập bẫy


Thế nên chính vậy mà các bác dt phải đánh dấu buộc chân, giống kiểu kẹp chì của các bác buôn chim bảo hành hàng họ, vì đôi khi về đến nhà dăm bảy con lẫn lộn, chẳng biết đâu mà lần, con hoảng nhiều thì lông xẹp nhiều, mắt giảm méo ngay, con sợ ít thì mắt cũng vẫn vậy...thế nên tránh nhầm nhọt sang trồng trọt các cụ săn mi cứ đánh dấu cho chắc cú...

Trở lại vấn đề hình dáng và mầu mắt của HM thì trên dđ đã có nhiều ae bàn đến "nhàu nhĩ" rồi, nhân vừa rồi tôi có tham khảo 1bộ hình thái và mầu sắc của mắt chim họa mi do người TQ liệt kê, đồng thời có tham khảo thêm của 1 số bác chơi HM lâu năm nên xin mạo muội phân tích chú giải để ae nào mới chơi thì biết thêm tí nào tốt tí ấy, bác nào chơi mi có cao niên tâm huyết thì xin bớt chút thời gian kiến giải cùng, để ae trên dđ đc học hỏi trao đổi kinh nghiệm nâng cao chất lượng của 1 thú chơi tao nhã này.

Thêm nữa vì là ảnh chụp bởi nhiều lý do ánh sáng, góc nhìn hạn chế nên k đc trung thực và chính xác tuyệt đối như thực tế, tuy nhiên cũng phần nào cho ae và người mới chơi HM có 1 cái nhìn khái quát nhất:

1. Lục đậu thanh> Mắt chim HM có mầu xanh đều của vỏ hạt đỗ xanh, mắt con trong ảnh mí tương đối dày (tốt), vầng lam lớn (tốt) mắt sáng tuy nhiên con mắt trong ảnh chưa đạt độ căng lửa, những người chơi HM lâu năm thường đánh giá cao mắt mầu này.



2. Thiên lam thanh> Mắt chim mầu xanh như da trời mùa thu k có mây, đây cũng là con mắt có thần khí, chim hay và thường sống ở các cao nguyên khí hậu ôn hòa.



3,Bạch nhãn thủy> Đây là con mắt có mầu chì hoặc dòng nước suối chảy trong khe núi, nhiều người hay gọi là "Thiết sa nhãn", những con mi có đôi mắt như vậy khi lâm trận thường lì lợm, bền sức nhưng hơi kém linh hoạt trong lối chọi.



4. Phỉ thúy lục> Mầu xanh của ngọc phỉ thúy gần giống màu ngọc bích hoặc nhạt mầu hơn lục đậu thanh có tí ánh xanh da trời, những con mi sở hữu cặp mắt này thường nhanh nhẹn linh hoạt kèm theo mầu lông sáng sủa.



5. Bảo thạch lục> Mắt giống màu của tảng đá lâu đời đã mọc rêu phong, cũng có thể so sánh tương đồng với mầu vỏ đỗ xanh mà các bác chơi mi chọi nhà ta hay kết>Nhìn chung HM sở hữu con mắt này thường hay, chim hót dài hơi thể lực dai bền linh hoạt.



6.Hoàng kim sa> Là cặp mắt có ánh kim khí mạnh mẽ chủ đạo là mầu vàng lúc căng lên chuyển dần sang mầu nâu lục, xung quanh con ngươi có nhiều chấm dày mầu cát vàng lấp lánh mỗi khi chim lộ xung khí, kiểu "mắt lửa ngươi vàng", đây là những cặp mắt thần uy những con này hay có ngoại hình tướng ngũ trường, hót gắt gỏng làm mi hót đấu hoặc chọi thì hợp chứ để hót chơi thì nghe hơi khó chịu, sách Tầu hay gọi cặp mắt này là "Kim sa nhãn" và xếp nó hạng đầu trong bộ mi chọi.



7. Nguyệt bạch nhãn> Ánh sắc của mắt HM khi lộ khí thì sáng quắc như trăng rằm,kèm theo lam mầu sáng họa trắng rõ nét, những con sở hữu cặp mắt này thường dũng mãnh hăng hái dữ dội ở những phút đầu đánh trận, gặp con yếu vía là hoảng hốt thua ngay.



8. Xà nhãn> Con nào có cặp mắt này thường là con dị tướng, mắt mầu hổ phách, mỏ to đầu hộp, chân lộc ngộc nhưng di chuyển nhanh nhẹn vì kèm theo thân mình gọn lông tơi nhưng ốp và sáng mầu, bàn khóa ngón rất dầy và ngắn, đồng tử nhìn hoang dã lạnh lùng và nhỏ tí như mắt rắn giáo hoặc rắn đuôi chuông, cát bao quanh đồng tử hầu như k có hoặc nếu có cũng rất nhỏ và nhiều, mờ dải đều ở nhãn cầu.



9. Thái hoa hoàng> Mầu mắt vàng tươi sáng như mầu hoa hòe ở Việt Nam kèm theo lam mắt sáng mầu, cát xung quanh con ngươi mầu nâu sáng hoặc mầu vàng thư, những con này hót hay mau mỏ tuy nhiên sức không đc bền lâu.



10. Đạm lục sa> Đây là cặp mắt ghi xám hoặc tối mầu nhưng có những chấm nhỏ cát bao quanh con ngươi hoặc lấm tấm quanh nhãn cầu mầu xanh lục hoặc ghi xanh lục.



11. Khôi bạch thủy> Xung quanh con ngươi có một viền sáng lấp lánh như dòng sông ngân trên bầu trời vậy, có người chơi thích có người thì không vì lúc căng lửa nhìn nó mạnh mẽ hào hoa nhưng lúc k có lửa nhìn mắt nó buồn như có sương khói bao phủ.



12. Kim hoàng sa> Về cơ bản tương đồng với con mát số sáu tuy nhiên khác biệt đôi chút là có những chấm cát dầy mầu trắng sáng bao quanh con ngươi, những con này sức bền vừa phải.



13,Khôi nhãn> Đây là con mắt sáng trong một sắc, nhiều người hay gọi là "Huy sa nhãn", lúc căng hết tầm cũng là con chim hay tuy nhiên bị tụt lửa thì lâu lấy lại đc phong độ đỉnh cao.



14. Hoàng kim nhãn> Cặp mắt có ánh vàng, ánh đồng kim khí một mầu từ con ngươi đến đồng tử và cũng gần giống mắt chim khiếu mái, thể lực sức bền và độ lì khá tốt tuy nhiên phụ thuộc nhiều vào mái thúc nên hay bỏ trận mà k có nguyên do.



15. Đại thanh nhãn> Cặp mắt xanh nhạt mầu da trời đồng thời mầu lam mắt cũng nhạt và gần như trùng mầu với nhau.




Lạm bàn về mầu mắt là vậy tuy nhiên đó cũng chỉ là một phần trong tổng thể những tiểu tiết quan trọng của chim HM mà thôi, bên cạnh đó cần một chế độ ăn uống tích cực, cách chăm sóc và nước nuôi của người chơi cộng với thời điểm con chim có căng hay không nữa, dù sao cũng phải thừa nhận rằng mầu mắt và hình thái của HM quả thật là quan trọng bậc nhất và là đầu tiên trong cách chọn lựa cũng như đánh giá ưu nhược điểm của một chú chim hay.
Tuy nhiên khi đưa bảng mắt cho các bác bẫy họa mi chuyên nghiệp tham khảo cũng có thêm rằng thỉnh thoảng các bác vẫn bẫy đc những con có cặp mắt đỏ đậm như mắt khiếu và những con này bất biết là to nhỏ dài ngắn thế nào cũng giữ lại nuôi vì sau này nó thường rất hung dữ, tính khí hơi điên điên (quái dị), hay mổ phá lồng bẫy nhưng lại hót khá nhiều giọng, lúc to nhỏ mượt mà lúc hằn học độc ác rất hợp cho những bác chơi mi sống cô đơn hay ở thung lũng đồi nương xa dân cư ở vì trong giọng hót của nó có nhiều sắc thái cuộc đời nếu tinh tai mới cảm nhận đc. Các bác ấy còn đế thêm vào: Hót thế mới có chất hoang dại và bão tố của rừng xanh đại ngàn chứ. Viết đến đoạn này tôi chợt nhớ tới con mi mắt đỏ của 1 bác dân tộc Thái ở Mai Châu HB nuôi nó 3 năm đi làm chim mồi rất xuân, vì túng tiền làm nhà nên bán nó cho 1 người chơi mi chọi ở Tân Lạc HB người chủ mới mang về đánh thắng liên tiếp 13 trận thu hời kha khá, sau đó nửa năm ô chủ cũ kiếm đc tiền xuống chuộc lại kèm xách theo 1 con mi mộc hay thì nó đã lưu lạc k rõ nơi nào mất rồi...

Cách thuần hóa chim họa mi mộc

Thuần phục chim HM mộc cũng không khác gì dạy chó làm toán cả,chỉ có điều mục đích ,dụng cụ,động tác khác nhau mà thôi.
Trước tiên bạn nên có 2 cái lồng:1 lồng chiến(56 nan) 1 lồng "lưu điểu"(48 nan)còn gọi là lồng mái,cả hai đều có áo lồng.Tốt hơn nếu bạn có thêm một chim mái.(chim mái chọn đầu nhỏ ,mỏ nhỏ, râu thưa ,đuôi thắt,chim càng nhỏ càng tốt)
THỨC ĂN:Chim mộc mới mua thường được chăn bằng cám tổng hợp,muốn thuần phục nó ,bạn phải làm thức ăn khác,cũng như dạy chó,thông qua việc cho ăn ta làm cho chim HM hình thành những phản xạ cần thiết(tôi nói cần thiết vì ta chỉ cần làm mất đi phản xạ sợ người,sợ môi trường thành phố...còn thì phải giữ được những phản xạ hoang dã quan trọng của HM như px tranh mồi,bảo vệ lãnh địa,giữ mái...).Gạo tẻ ,xay nhỏ vỡ 4 vỡ 5 trộn với lòng đỏ trứng gà, tỷ lệ :5 lòng đỏ(gà ta) 2 bơ gạo.phơi thật khô hoặc xấy cũng được(tại sao chộn nhạt thế tôi sẽ giải thích sau,hồi còn nhỏ tôi thấy ông người Hoa làm thế,tôi cũng bắt chước nhưng để hiểu được ý nghĩa của nó phải 30 hơn năm sau tôi mới vỡ ra đấy-IQ của mình hơi "lùn"mà ) .
Sau khi đổ gạo nước và cho chim vào lồng chiến bạn kéo kín áo lồng,lồng chim phải đặt ở dưới đất ,tốt nhất là để ở góc nhà(góc nào mà khi đi lại mọi người trong nhà không đi sát gần lồng quá)lý tưởng nhất là góc nhà sau hay góc cầu thang.sau khi ổn định chỗ đặt ,bạn quay cửa lồng ra ngoài,từ từ kéo áo lồng hở vừa hết cửa lồng là vừa.Thỉnh thoảng bạn tới gần quan sát(nên đi thẳng hướng cửa lồng để cho chim có thể nhìn thấy bạn từ xa)xem chim có chịu ăn gạo không,nếu chắc chắn chim ăn rôi thì bạn cứ tối đến kéo kín áo lồng rồi treo lên cao để chống chuột,nếu nhà không có chuột thì cứ để yên vị càng tốt,hàng ngày bạn kiểm tra nếu hết thì bổ xung,khi đổ thêm gạo,nước bạn để nguyên vị trí đừng nhấc lồng ra ngoài ,kéo kín áo lồng lphía trước rồi kéo áo lồng phía sau lên vừa đủ để đổ gạo nước,thao tác này bạn phải làm nhẹ nhàng ,nhanh.Cứ chăn như vậy khoảng 7 ngày trong thời gian này TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC CHĂN MỒI(cào cào, sâu qui ...)Nếu chim vẫn khỏe,nhahn nhẹn như thường thì để thêm như vậy 3-4 ngày nữa Nếu thấy chim có biểu hiện thiếu dinh dưỡng như lông hơi xù,giọng hót thiếu lửa,các động tác có vẻ thiếu linh hoạt thì bạn bắt đầu chuyển qua giai đoạn cho ăn bổ xung để tạo ra những phản xạ có điều kiện mà bạn mong muốn.

Phần lớn ăn như vậy chim đi phân có màu trắng,khô nhưng cũng có con đi phân ướt,2-3 ngày bạn dọn phân 1 lần,khi dọn chú ý là chỉ tháo đáy đựng phân,trước đó phải che kín áo lồng,không nên vạch áo lồng dọn sạch hoặc rửa,tắm làm chim sợ.
Sau khi bị ăn nhạt như vậy chim bắt đầu thiếu đạm nghiêm trọng,đây là lúc ta" rút viên thức ăn trong túi ra ",có điều thay vì viên thức ăn là con cào cào,dế hay sâu qui.Thay vì dạy sủa là dạy cho HM biết rằng hể ông chủ đến gần là được ăn ngon đây.
Bạn đến gần lồng chim khoảng 1 với tay,đặt lồng chim mái chếch bên cửa,bạn cho vào lồng mái 1,2 con mồi,rồi cho vào lồng chim đưc 1,2 con(nếu là cào cào thì vặt hết chân để khỏi bò mất) sau đó bạn lui ra xa độ 2 m,ngồi im quan sát,phần lớn chim sẽ nhảy đến ăn mồi ngay,nếu nó vẫn sợ thì bạn lui ra xa nữa.Chú ý:CHỈ ĐƯỢC ĐẶT MỒI QUA KHE CỬA,chỗ bàn chiến ,không được thả từ trên xuống,cũng không nên đút mồi qua khe nan bên cạnh (vì sao sẽ giải thích sau)Mỗi ngày cho chim ăn 3-4 lần mồi,mõi lần chỉ 1-3 con thôi để chim luôn có phản xạ thèm mồi,cứ chăn như vậy cho tới khi hết 2 bơ gạo kia,mỗi ngày bạn lại ngồi gần thêm một tý và bớt dần việc đặt lồng mái đi,chỉ sau 25-30 ngày bạn sễ thấy rõ HM của bạn cần bạn đến nhường nào.Sau khi đã chăn hết cơ số gạo trên bạn chộn tiếp với tỷ lệ 4 trứng 1 bơ gạo và cách chăn mồi vẫn thế,ăn với chế độ này chim sẽ đi cứt ướt,bạn đừng lo gì cả,không phải chim bị đi ỉa đâu,trong tự nhiên chim chỉ ăn côn trùng phân của nó còn ướt nhoét cơ

Như vậy chim HM của bạn đã chải qua 2 bước,bước một (7-10 ngày ăn nhạt không có mồi),bước 2(25-30 ngày ăn nhạt có bổ xung mồi theo định mức)hết tời gian này cũng đồng thời hết cơ số gạo đầu,trước khi sang phần tiếp theo ,tôi xin giải thích một số hướng dẫn kỳ quặc ở trên:vì sao cho chim ăn nhạt thì không cần giải thích chắc bạn cũng biết rồi,vì sao đặt lồng ở dưới đât và ở góc nhà?Khi sợ(lúc ta đến gần) chim thường bay vút lên và nhằm vao chỗ trống mà lao ra,trong khi đó đằng sau là góc tường và áo lồngche kín chim chỉ còn cách lao về phía chếch trên cừa lồng(vì chổ này hở)nhưng hướng đó chính là hương ta đang đến(vì đặt ở góc nên khi ta đến dù từ hướng nào chim cũng thấy ta ở phía trước và ở trên)nênchim ít lao hơn(dại gì lao vè phía người.)Vì sao chỉ được đặt mồi qua khe cửa chỗ bàn chiến?Trong tự nhiên chim HM đánh nhau vì 3 lý do chính sau:1 là bảo vệ lãnh địa(người Tàu nói HM là "Độc cứ tranh hùng điểu" ,2 là bảo vệ nguồn thức ăn,3 là bảo vệ mái.Khi bị nhốt trong lồng lâu ngày chim coi cái lồng là lãnh địa của mình,ta cho chim ăn mồi ở cửa lồng sẽ tạo cho chim phản xạ rằng "chỗ đó là kho thức ăn ngon của ta đó"(phản xạ có điều kiện)vì vậy nếu có chim lạ xuất hiện ở cửa là chim lao xuống đánh,để giữ mồi. Như vậy bằng cách chăn mồi rỏ giọt và đúng vị trí như trên bạn vừa làm cho chim mất đi phản xạ sợ người vừa giữ lại đươc bản năng hiếu chiến vì bảo vệ mồi của chim.

Khi thấy chim đã bớt sợ người bạn nới dần áo lồng cho tới khoảng 1/2 lồng (khoang40-50 ngày)Khi cho chim ăn mồi nếu chim dám mổ mồi ngay sau khi bạn thả tay ra thì bắt đâu chuyển sang bước 3(lưu điểu)tức là cho chim đi chơi,bạn lấy lồng lưu điểu ra,để phía ngoài cửa nhà mình,cửa lồng quay vào trong nhà,sau đó vào kéo kín áo lồng chim mộc,nhẹ nhàng xách ra áp sát cửa lồng vào với nhau,trước tiên bạn kéo hết áo lồng lồng mái lên,mở then cả hai lồng,sau đó bạn khẽ kéo áo lồng phía sau chim mộc lên,chim sẽ lao sang lồng mái ngay,bạn đóng then và nhanh chóng kéo áo lòng mái xuống kín,đợi chim ổn định bạn xách lồng ra ngoài nhà ,để ở chỗ nào đó thoáng đãng rồi kéo một phần áo lồng ra,sau vài lần như vậy chim sẽ quen và sẽ hót khá hay,những lúc này bạn nên rửa lồng chiến,1,2 ngày bạn lại cho chim sang lồng như thế,và càng ngày càng cho chim đi chơi xa hơn,mở dần áo lồng,chim sẽ thích nghi vơi môi trường thành phồ dần dần(Khi đi chơi về lại đuổi chim sang lồng chiến và lại để ở chỗ cũ) và nên cho cặp chim mái một luc(khoảng1 tiếng )rồi lại tách ra không cho nhìn thấy nhau,.....

Phương pháp chăm sóc họa mi hót

Dưới đây chỉ là những kinh nghiệm của chính mình và học hỏi được qua sách báo.nên có thể còn nhiều thiếu sót.
1. Mùa sinh sản của Họa mi.
- mùa sinh sản của họa mi bắt đầu khoảng tháng 4,tháng 5 âm lịch.đến giữa tháng 8 là đã có chi con rồi.
- tổ của chúng thường làm ở những lùm cây ở các đồi trọc,hay những cây cao.tổ họa mi rất kín đáo,trên những chảng ba của cây hay nơi có nhiều cành nhỏ đan xen nhau.
- mỗi lứa chúng đẻ khoảng 3 - 4 trứng.một điều lạ là chim trống và mái thay nhau ấp đến khi trứng nở.mỗi mùa sinh sản họa mi đẻ được vài ba lứa.họa mi là giống chim rất chung thủy,trống mái lúc nào cũng kề cận nhau như hình với bóng.
2. Mùa thay lông.
sau mùa sinh sản là mùa thay lông của chim chóc và họa mi cũng không nằm ngoài chu kì này.
- mùa thay lông của họa mi kéo dài từ 2 - 3 tháng mới xong.chim nào yếu thì thay trước,chim nào khoẻ thì thay sau.mùa thay lông của họa mi nuôi nhốt không trùng với chim ngoài trời,
- khi họa mi bắt đầu thay lông ta cần phải có một kế hoạch cho chúng,đảo bảo điều kiện tốt nhất cho chúng có thể hoàn thành việc thay lông của mình.
+ lồng chim phải được phủ cả ngảy,treo vào nơi yên tĩnh.
+ tuyệt đối không cho nghe hoặc nhìn thấy chim mái.
+ nên cho ăn cào cào,loại cào cào già để chúng thay lông cho nhanh.
+ vài ba ngày cho chim sưởi nắng sáng khoảng 15 - 20 phút.khi lớp lông mới đã phủ nhiều ta cần tháo bớt khăn chùm lồng.
- điều đặc biệt nguy hiểm là chim mắc phải chứng thay lông bất định kì.có nhiều nguyên nhân dẫn tới việc này.
+ nuôi dưỡng không đúng mức:không đủ chất,bữa đói bữa no,thay đổi thức ăn đột ngột.
+ thiếu chăm sóc: lâu không cho chim tắm nắng,tắm nước.
+ do di chuyển xa đột ngột.cá nhân tôi đã từng di chuyển một con họa mi từ Hà Nội vào trong Nam.khoảng tuần đầu chim vẫn ăn uống hót.nhưng sau đó suy dần và cuối cùng chết.kể ra chuyện này là muốn những ai chưa nắm nhiều kinh nghiệm về nuôi chim thì có thể tránh khỏi nguy cơ xấu nhất.
3. Phân biệt chim trống, mái.
thường thì với loài chim con trống thường sặc sỡ,bắt mắt.nhưng với họa mi thì khác. chim trống và mái giống nhau như hai giọt nước.nhưng cũng có một số kinh nghiệm có thể tin cậy được.
+ quan sát những sợi râu đen như râu mèo của chúng,nếu là trống thì những sợi này mọc xuôi theo chiều mỏ,còn chim mái thì mọc ngang.
+ còn kinh nghiệm nữa là.quan sát tổng thể hình dáng :thường thì chim mái và trống còn có nhiều điểm khác nhau.chim mái thường đầu nhỏ,thân hình mảnh khảnh,chân nhỏ...chim trốg thì vạm vỡ,đầu to...
nhưng để quan sát như vậy thì rất khó,vì ta dễ bị hoa mắt với hàng chục hàng trăm con ở trong lồng.quan sát con chim khác quan sát con ngựa,con chó ở chỗ,với ngựa hay chó thì càng nhìn kĩ càng thì sẽ thấy rõ những điểm tốt và xấu.nhưng với chim chóc thì ngược lại,ta càng quan sát nhiều thì càng hoa mắt.
kinh nghiệm là khi nào thấy rối mắt ta nên bỏ đi nơi khác một lúc.sau đó mới quay lại quan sát từ đầu.
4. Thức ăn và cách pha chế.
-1 lon tấm gạo (250g)
- 5 trứng gà.
- 1 muỗng cafe đường cát.
- 2 muỗng cafe bột sò và xương.
- rang tấm bằng chảo dưới lửa nhỏ,khi nào hơi vàng bắt chảo xuống.đập ngay 5 quả trứng vào tấm,rắc đường bột sò vào.trộn đều sau đó đem phơi khô.có thể tấm bị vón cục lại,ta cần bóp nhuyễn ra.lưu ý:nhiều người chỉ sử dụng lòng đỏ trứng gà nhưng theo quan điểm cá nhân và cũng dựa vào kinh nghiệm của nhiều nghệ nhân nuôi chim thì ta có thể sử dụng cả lòng trắng trứng chim vẫn khoẻ mạnh và còn đẹp mã,bóng lông.
- ngoài ra mỗi ngày cần bổ sung thêm thức ăn tươi cho chim họa mi có thể là cào cào,sâu tươi...tuyệt đối không cho họa mi ăn sâu khô vì giọng chim sẽ hư,khàn.
- cần nói thêm chim họa mi cũng dễ nuôi vì có người cho ăn cả bột đậu. nhưng giọng mi trở nên khàn vì có nhiều chất dầu.
5. Thuần dưỡng họa mi bổi.
theo giới nuôi chim thì chim "bổi" là chim rừng đánh bẫy về còn nhát người .người ta còn gọi những chim đánh bẫy về được khoảng dăm bữa nửa tháng là chim "bổi" lỡ ,nghĩa là chim đã chịu ăn và tỉ lệ sống khi ta nuôi sẽ cao hơn ,vì vậy giá cả có nhích hơn chút đỉnh.
- tập cho chim dạn dần:họa mi bổi rất nhát người,chúng không như chim chích choè lửa rất mau dạn.với họa mi thì tránh cho chim gặp người trong tuần lễ đầu,trừ khi tiếp tế thức ăn cho chúng.muốn vậy cần trùm áo lồng và treo vào nơi yên tĩnh.ta sẽ hé áo dần trong khoảng 10 ngày sau .nhớ đừng" dục tốc bất đạt".
- nên cho chim bổi ăn no đủ và bổ dưỡng: bước đầu ta chỉ mong cho chim chịu ăn là mừng rồi,sau đó mới nghĩ tiếp chuyện tập cho dạn dĩ với người.hàng ngày nên cung cấp đủ cào cào, sâu tươi trộn chung với tấm gạo.từ từ chúng sẽ quen mồi.sau đó cắt dần lượng cào cào hoặc sâu tươi.nhưng phải để ý xem con chim bổi của ta đã chịu ăn tấm rang chưa.theo kinh nghiệm riêng thì ta nhìn phân chim thường chúng ăn tấm thì phân có màu trắng hoặc hơi vàng.khác với khi ăn cào cào (sâu tươi) thì phân sẽ còn lại chút ít xác cào cào hay sâu tươi.
Ngoài ra cần chăm sóc chu đáo.họa mi bổi cũng cần tắm nắng và tắm nước nhưng trong khoảng thời gian ngắn khoảng 15 - 20 phút.

Công Thức Làm Cám Cho Chim Họa Mi Chọi

Công thức cơ bản làm 1kg cám cho Mi chọi.
Thành phần:
- Cám Ba Vì: 1kg
- Đậu tương: 100g. bóc vỏ, rang chín, xay nhỏ
- Đậu xanh: 100g. bóc vỏ, rang chín, xay nhỏ
- Lạc: 100g. rang chín, bóc vỏ, xay nhỏ
- Lòng đỏ trứng gà + vỏ của nó: 10 quả ( tuyệt đối không dùng lòng trắng, không dùng trứng vịt.)
- Hạt kỷ tử: 30g. Cái này mua ở hàng thuốc bắc
- Chất đạm: 500g ( có thể là: thịt bò + thịt chó + tôm tươi + nhộng tằm + cào cào + gan lợn,... ) có thể dùng 1 thứ hoặc nhiều thứ cộng lại cho = 0,5 kg = 1/2 lượng cám.

Cách làm:
Bước 1:
Trộn: lòng đỏ + kỷ tử: xay nhỏ.
Bước 2:
Trộn đều tất cả với cám và phơi nắng hoặc sấy nhỏ lửa cho thật khô. Đảm bảo chim khỏe. ( Chỉ khỏe, chứ sung hay không còn do tố chất con chim và các yếu tố khác)

Sử dụng:
- Chế độ ăn thường xuyên:
Lấy 1 ít trộn với cám cũ cho ăn. hết 1 lọ thì thay hoàn toàn bằng cám mới.
( Khi cho chim ăn nhớ theo dõi phân. Nếu thấy phân nhão thì trộn thêm cám nhạt để giảm bớt tỷ lệ đạm cho đến khi thấy phân khô thì lại tăng dần lên).
- Chế độ tăng cường trước khi chọi:
Trước khi chọi 15 ngày thì lấy ra khoảng 100g cám này trộn thêm với chục quả cà gà rồi phơi khô cho ăn để chim sung.
( cà gà đem trần qua nước sôi, bóc lấy lõi, bóp nát, trộn đều với cám đang cho ăn)

Đây là cách của tôi. xin mời mọi người cũng nêu ra cách của riêng mình để anh em cùng tham khảo và rút ra 1 cách làm cám hay nhất cho Mi chọi.
Xin mời anh em!

Công Thức Cám Cho Chim Họa Mi Hót

BƯỚC I: CHUẨN BỊ NGUYÊN LIỆU:
1. Cám gà con 28A: 1kg
2. Trứng gà: 10 quả (đập lấy nguyên lòng đỏ - Không lấy lòng trắng - Không dùng trứng vịt)
3. Gan lợn (heo): 500gram
4. Lạc (đậu phộng): 200gram
5. Hạt Kỷ tử: 25gram (hạt màu đỏ, to bằng quả ớt nhỏ, ta thường dùng để tần, hấp với thịt gà để ăn)

BƯỚC II: CHẾ BIẾN:
1. Rang lạc, xay nhỏ, cho ra bát.
2. Trộn lẫn Kỷ tử với lòng đỏ trứng, cho vào xay nhuyễn bằng máy xay sinh tố, đổ ra bát.
3. gan lợn thái nhỏ, xay nhuyễn bằng máy sinh tố, đổ ra bát.
4. Trộn lẫn tất cả với nhau rồi trộn đều vào cám, bóp cho thật đều, để khoảng 10 phút ---> đổ vào cái rổ trà bàn tay lên cho cám lọt xuống cái chậu lớn ---> Mang ra phơi nắng cho khô ròn, nếu không có nắng thì rang thật nhỏ lửa cũng được (nhưng phơi nắng là tốt nhất)
- Nếu bạn nuôi ít chim thì mỗi lần chỉ cần làm 0,5kg cám (mỗi thứ lấy một nửa).
- Nếu chim mới mua về thì nên trộn tỷ lệ nhạt để chống đi ỉa

* Vai trò của cám là giúp cho con chim có sức khỏe tốt, bộ lông mượt mà. còn chim chơi có sung hay không thì cần thêm rất nhiều yếu tố như: có mái hay, chế độ nuôi đúng, vị trí treo lồng hợp lý. và cái quan trọng nhất là mình phải biết chú chim của mình đang thiếu gì, cần gì. cái này phải có chút kinh nghiệm mới biết được.
Chúc các bạn thành công

Lời khuyên của nghệ nhân chơi Họa Mi cho anh em...!

1. không đổi thức ăn đột ngột: họa mi sống nhoài thiên nhiên tuy ăn côn trùng là chính, nhưng vẫn được coi là giống chim ăn tạp. khi nuôi nhốt trong lồng ta tập cho chung ăn thức ăn riêng. Và chim đã quen với một loại thức ăn nào đó thì ta nên cho chim ăn mãi thức ăn đó. Tất nhiên tùy vào từng giai đoạn sinh trưởng của chim mà có sự thay đổi thành phần thức ăn. Nhưng nhất thiết không nên thay đổi thức ăn đột ngột, vì họa mi rất dễ “dị ứng” trước mùi vị thức ăn lạ nên dễ bị suy và thường dẫn đến việc thay lông.
2.thức ăn phải có phẩm chất tốt: họa mi là giống chim quí, ta ko nên hà tiện với nó trong khâu ăn uống. khi pha chế thức ăn ta nên chọn thức ăn có phẩm chất tốt, thức ăn có hiện tượng mốc,hư dứt khoát phải bỏ, ko nên cho chim ăn.
3.tránh pha chế thưc ăn mặn
4.họa mi thích ăn đạm động vật: nuôi họa mi hằng ngày nên bổ sung cào cào, sâu tươi cho chim, có thể là trứng kiến, cá con, tôm tép, thịt bò vụn...
5.nước uống phải trong sạch:
6.phải trị bệnh rận mạt:
7.ích lợi của việc cho họa mi tắm nắng tắm nước: việc tắm nắng mỗi ngày để chim sưởi ấm bộ lông, làm ung trứng rận mạt, đồng thời tăng lượng vitaminD giúp chim có khung xương chắc khỏe. việc tắm nắng phải điều độ.việc tắm nước có thể 1lần 1 ngày trong mùa nắng và vài ngày trong mùa mưa.thiếu tắm nắng tắm nước làm chim bị suy nhược, bộ lông bã.
8.không nên cho họa mi uống thuốc bừa bãi: tốt hơn hết là phòng bệnh hơn chữa bệnh vì hiện nay vẫn chưa có thuốc đặc trị cho chim.
9.không nên treo lồng nơi cố định: ta nên hoán chuyển chỗ treo lồng, như vậy chim sẽ mau dạn….
10.chưa kinh nghiệm đừng nuôi họa mi con: thường thì người mới chơi thường thích nuôi chim con, hy vọng sau này sẽ có con chim vừa dạn vừa chơi dc lâu năm.nhưng, với người có kinh nghiệm ai cũng ngại nuôi chim con. Vì họa mi vốn là giống nhát người, nếu nuôi chim con mà ko có dịp gần gũi nhiều thì lớn lên nó cũng nhát người như chim mộc vậy. mặt khác, nếu ko có kinh nghiệm, họa mi con dễ bị nhiều tật, tiêu biểu là tật ngửa, trong 10 đãcó 8-9 con mắc phải.họa mi con do nuôi lồng từ nhỏ, mặc dù điều kiện có tốt nhưng minh quản của nó ko phát triển tốt như chim bổi do đó giọng chim con nhỏ và ko vang.
11.áo lồng với chim họa mi: nuôi chim dứt khoát phải có áo lồng………..như các bác đã biết.
12.không nên bắt họa mi bằng tay:13.không treo lồng nơi lò sưởi hay bếp: họa mi đặc biệt rất dị ứng với hơi nóng lò sưởi và khói bếp.
14.chim chưa ốp lông ko nên cho đi dượt:
15.dùng âm nhạc để kích thích chim hót:
16.năng làm vệ sinh lồng nuôi:
17.nên nuôi mi mái:đối với họa mi, chim mái có tác dụng rất lớn, có thể dùng chim mái để thúc chim trống căng lửa, thuần thuộc chim mộc,tuy nhiên nếu nuôi ít thì ko cần mái mà chỉ nuôi hót, nuôi mi đá dứt khoát phải có mái kèm theo